Έκθεση/Χαρτογράφηση για την Κοινωνική Αλληλέγγυα Οικονομία στην Ελλάδα

[ Αναδημοσίευση από την πλατφόρμα δικτύωσης φορέων ΚΑΛΟ, που βρίσκεται στο σύνδεσμο http://foreis-kalo.gr/?q=node/247]

Η έκθεση συντάχθηκε από τους φορείς European Village και Social
Enterprise UK για λογαριασμό του British Council στο πλαίσιο της
τεχνικής βοήθειας προς το Ελληνικό Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής
Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης μέσα από την Υπηρεσία Στήριξης
Διαρθρωτικών  Μεταρρυθμίσεων (SRSS) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Τα αποτελέσματα είναι οργανωμένα γύρω από τρεις ενότητες:

1. Επισκόπηση του τοπίου της ΚΑΛΟ

2. Χαρτογράφηση της ΚΑΛΟ

3. Συστάσεις για τη δημιουργία ενός αποτελεσματικού οικοσυστήματος για
την ΚΑΛΟ

[googlepdf url=”https://dock.zone/nwp/wp-content/uploads/2018/04/SSE_in_Greece_GR.pdf” download=”Κατεβάστε το” width=”100%” height=”600″]

Η κοινωνική επιχείρηση δεν ισοδυναμεί με την κοινωνική αλλαγή

Επιλέξαμε να μεταφράσουμε το άρθρο των Marshall Ganz, Tamara Kay και Jason Spicer από το Stanford Social Innovation Review  γιατί βρήκαμε πολύ ενδιαφέρον τον τρόπο που αντιπαραβάλει την κοινωνική επιχειρηματικότητα με την κοινωνική αλλαγή. Αναδεικνύει θέματα που απασχολούν τόσο εμάς όσο και τον δημόσιο διάλογο στη χώρα μας, αλλά την ίδια στιγμή διαπιστώνουμε μία έλλειψη αντίστοιχης αρθρογραφίας.

Ελπίζουμε να συμβάλει στην κατανόηση εννοιών και γιατί όχι να προκαλέσει μία εξίσου ενδιαφέρουσα αντιπαράθεση με αυτή που μπορείτε να βρείτε στα σχόλια της αρχικής δημοσίευσης.

Η κοινωνική επιχείρηση δεν ισοδυναμεί με την κοινωνική αλλαγή

Η επίλυση συστημικών κοινωνικών προβλημάτων απαιτεί ενεργούς πολίτες, πολιτική και εξουσία όχι περισσότερη κοινωνική επιχειρηματικότητα.

Η κοινωνική επιχείρηση και η κοινωνική επιχειρηματικότητα (Social Enterprise and Social entrepreneurship, εφεξής Κ.Επ), μια προσέγγιση εμπνευσμένη από τις επιχειρήσεις για την επίλυση κοινωνικών προβλημάτων  παρουσιάζει μια ανοδική πορεία στις Ηνωμένες Πολιτείες αλλά και σε ολόκληρο τον  κόσμο την τελευταία δεκαετία. Έχει εδραιωθεί σε ένα ευρύ φάσμα κλάδων, από την οικονομική ανάπτυξη και τον αστικό σχεδιασμό έως τις πολιτικές υγείας και εκπαίδευσης.

Από τότε που το Harvard Business School ίδρυσε την πρώτη “Πρωτοβουλία για την Κοινωνική Επιχείρηση” πριν από 25 χρόνια, η Κ.Επ έχει εδραιωθεί σε περισσότερα από 100 κολέγια και πανεπιστήμια, με επιχορηγούμενες έδρες και νέους κύκλους μαθημάτων, σε υψηλού κύρους πανεπιστήμια όπως τα Stanford, Yale, Penn Columbia, Duke και το Πανεπιστήμιο της California, Berkeley.

Αυτά τα ιδρύματα βοήθησαν τη μετατροπή της Κ.Επ σε μια βιομηχανία, η οποία χρηματοδοτήθηκε με επιχορηγήσεις ύψους 1,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το 2003.

Ωστόσο, η Κ.Επ δεν έχει κάνει πολλά για την επίλυση των συστημικών κοινωνικών προβλημάτων, που έχει σκοπό να αντιμετωπίσει, πολλά από τα οποία έχουν επιδεινωθεί.

Στην πραγματικότητα, η ανάπτυξη της Κ.Επ αποπροσανατολίζει και υπονομεύει τον κρίσιμο ρόλο των οργανωμένων πολιτών, της πολιτικής δράσης και της δημοκρατικής διακυβέρνησης για την επίτευξη συστημικής κοινωνικής αλλαγής, προσφέροντας μια ιδιωτική εναλλακτική λύση βασισμένη στην αγορά.

Η Κ.Επ βασίζεται στη νεοφιλελεύθερη ιδεολογία: η πεποίθηση ότι οι αγορές, όχι οι κυβερνήσεις, παράγουν τα καλύτερα κοινωνικά και οικονομικά αποτελέσματα.

Οι υποστηρικτές της Κ.Επ προσεγγίζουν τα κοινωνικά προβλήματα ως προβλήματα γνώσης, τα οποία μπορούν να επιλυθούν με την τεχνολογική καινοτομία, η οποία καθοδηγείται από τον ανταγωνισμό μεταξύ μεμονωμένων κοινωνικών επιχειρηματιών, οι οποίοι λειτουργούν μέσω κερδοσκοπικών, μη κερδοσκοπικών ή υβριδικών επιχειρήσεων.

Αντίθετα, μια πολιτική προσέγγιση θεωρεί τα κοινωνικά προβλήματα ως προβλήματα εξουσίας. Η αντιμετώπισή τους απαιτεί συλλογική πολιτική δράση

από το σώμα των οργανωμένων πολιτών, οι οποίοι χρησιμοποιούν την εξουσία που απορρέει από την εξάσκηση των πολιτικών δικαιωμάτων τους για να επιτύχουν δομικές κοινωνικές αλλαγές.

Επιτυχημένα παραδείγματα αυτής της προσέγγισης είναι τα κοινωνικά κινήματα που αγωνίστηκαν για την κατάργηση νόμων, για τη δημόσια εκπαίδευση, για την αγροτική μεταρρύθμιση, για τα εργατικά δικαιώματα, για τα πολιτικά δικαιώματα, για τα δικαιώματα των γυναικών και την προστασία του περιβάλλοντος στις Ηνωμένες Πολιτείες και αλλού.

Η ασυμβατότητα της Κ.Επ με τη συλλογική, δημοκρατική πολιτική δράση είναι σαφής από τον τρόπο που οι υποστηρικτές της διαμορφώνουν την προσέγγισή τους.

Πρώτον, ισχυρίζονται ότι τα “ηρωικά” άτομα είναι το κλειδί για την κοινωνική αλλαγή. Όπως εξηγείται στο διαφημιστικό υλικό της οργάνωσης Ashoka για την Κ.Επ, «όπως οι επιχειρηματίες αλλάζουν το πρόσωπο της επιχείρησης, οι κοινωνικοί επιχειρηματίες δρουν ως παράγοντες αλλαγής για την κοινωνία, εκμεταλλευόμενοι τις ευκαιρίες που άλλοι δεν βλέπουν, για να βελτιώσουν τα συστήματα, να εφεύρουν νέες προσεγγίσεις και να δημιουργήσουν λύσεις για την αλλαγή της κοινωνίας προς το καλύτερο».

Δεύτερον, υποστηρίζουν ότι η οργανωτική μορφή που ταιριάζει καλύτερα στην επίτευξη κοινωνικής αλλαγής είναι αυτή της εταιρείας η οποία προσφέρει οργανωτική ευελιξία, αποτελεσματική παροχή υπηρεσιών και επιλογές στους καταναλωτές μεταξύ ανταγωνιστικών υπηρεσιών. Ωστόσο, οι κοινωνικές επιχειρήσεις δεν ανταγωνίζονται για τους «πελάτες», αλλά για τους δωρητές του ιδιωτικού τομέα ή τους «επενδυτές», με την υπόσχεση ότι θα ικανοποιήσουν τις ανάγκες των “τελικών χρηστών” τους, (δικαιούχων) και «πηγαίνουν καλά», «κάνοντας το καλό».

Τρίτον, οι υποστηρικτές της Κ.Επ προσπαθούν να ελαχιστοποιήσουν τo ρόλο των κυβερνήσεων. Ο John Whitehead, πρώην πρόεδρος της Goldman Sachs , οποίος χρηματοδότησε την «Πρωτοβουλία για την Κοινωνική Επιχείρηση» στο Χάρβαρντ, δήλωσε ρητά: ” Πάντα ψάχνω για ευκαιρίες για την επέκταση του μη κερδοσκοπικού τομέα της οικονομίας μας, ώστε οι μη κερδοσκοπικές οργανώσεις να αναλάβουν λειτουργίες που εκτελούνται τώρα από τις κυβερνήσεις… Στο χώρο των δημοσίων σχολείων, τα «ανεξάρτητα δημόσια σχολεία» (charter schools) είναι ένα παράδειγμα του πώς ο ιδιωτικός τομέας μπορεί να το κάνει καλύτερα ή οι μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί μπορούν να το κάνουν καλύτερα”.

Δεν ισχυριζόμαστε ότι η Κ.Επ δεν έχει ποτέ θετικά αποτελέσματα, αλλά ότι η ικανότητά της να αντιμετωπίζει σημαντικά κοινωνικά προβλήματα είναι θλιβερά ανεπαρκής. Η προσέγγιση της Κ.Επ μετατρέπει σημαντικά πεδία της δημόσιας πολιτικής σε οργανισμούς του ιδιωτικού τομέα, κερδοσκοπικούς ή μη, αντικαθιστώντας τη δημοκρατική λογοδοσία με την πειθαρχία της αγοράς. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν έχει νόημα όταν αντιμετωπίζουμε πραγματικά συστημικά κοινωνικά προβλήματα όπως η οικονομική και η φυλετική ανισότητα, οι διακρίσεις του φύλου, η υγειονομική περίθαλψη, η εκπαίδευση ή η ποινική δικαιοσύνη.

Ο επιχειρηματικός καπιταλισμός βασίζεται στον ανταγωνισμό της αγοράς μεταξύ των επιχειρήσεων και επιβραβεύει την καινοτομία με την οικονομική επιτυχία. Δεν υπάρχει συγκρίσιμο ανάλογο σύστημα επιβράβευσης με κέντρο τον καταναλωτή για την Κ.Επ, πράγμα που σημαίνει ότι ακόμη και επιτυχημένες πρωτοβουλίες της Κ.Επ σπάνια μεγεθύνονται. Στην πραγματικότητα, η αποτελεσματικότητα απέναντι στα κοινωνικά προβλήματα συνήθως απαιτεί το είδος της κυβερνητικής εμπλοκής που όμως αποφεύγει η προσέγγιση της Κ.Επ. Το πεδίο της Κ.Επ αναπτύσσεται όχι από την επιτυχία της στην αγορά, αλλά από τη δημιουργία ενός τεράστιου δικτύου ιδεολογικής υποστήριξης και χρηματοδότησης, συμπεριλαμβανομένης της προσέλκυσης ταλαντούχων φοιτητών και αποφοίτων.

Δημοφιλία μεν χωρίς αποδείξεις δε

Οι χρηματοδοτήσεις για την Κ.Επ πολλαπλασιάζονται, παρά τα συγκλονιστικά ελάχιστα εμπειρικά στοιχεία ότι μπορεί να προκαλέσει όντως σημαντικές κοινωνικές αλλαγές. Σε αντίθεση με τους οργανισμούς του δημόσιου τομέα, οι πολιτικές και οι δράσεις των οποίων συχνά εντοπίζονται και παρακολουθούνται, οι κοινωνικές επιχειρήσεις δεν υπόκεινται σε αυστηρούς κανονισμούς και διαδικασίες διαφάνειας. Διαπιστώνουμε, δε ελάχιστες ενδείξεις ότι προβαίνουν σε αυστηρές εκτιμήσεις του δικού τους αντίκτυπου, όπως κάνουν πολλοί μη κερδοσκοπικοί οργανισμοί. Τα δημοφιλή πρότυπα αντικτύπου, αυτά των επενδυτικών προτύπων (IRIS) και τα εργαλεία κοινωνικής απόδοσης (SROI) που προωθούνται από την Κ.Επ δεν βασίζονται σε αυστηρές μεθόδους έρευνας. Αν και οι οργανώσεις που συνδέονται με το Διεθνές Ερευνητικό Δίκτυο EMES έχουν προσπαθήσει να αντιμετωπίσουν ορισμένες από αυτές τις ανησυχίες, τα θεμελιώδη προβλήματα παραμένουν. Ελλείψει παρόμοιων δημοσιοποιήσεων ή αξιολογήσεων, οι περισσότερες αποτυχίες της Κ.Επ δεν αναφέρονται. Εντούτοις, μεταξύ των εξαιρέσεων υπάρχουν δύο περιπτώσεις που αξίζουν μεγάλης προσοχής.

Τα «ανεξάρτητα δημόσια σχολεία» των ΗΠΑ, όχι μόνο απέτυχαν να μειώσουν την εκπαιδευτική ανισότητα γενικά, αλλά έχει αποδειχθεί ότι την αυξάνουν. Παρ΄όλα αυτά η σημαντική οικονομική τους υποστήριξη παραμένει ευρέως διαδεδομένη.

Σε διεθνές επίπεδο, η προσπάθεια της Νοτιοαφρικανικής εταιρείας που υποστηρίχθηκε από Αμερικανούς και Βρετανούς χρηματοδότες της Κ.Επ πρότεινε τη χρήση παιδικών παιχνιδιών σε ειδικές εκδηλώσεις για την άντληση νερού στα αφρικανικά χωριά, αλλά αποδείχθηκε ανεπαρκώς προσαρμοσμένη σε πολλές περιοχές και υποδεέστερη των ήδη υπαρχουσών λύσεων. Πέντε χρόνια μετά την έναρξη του έργου, η PBS Frontline διαπίστωσε ότι πολλά “PlayPumps” ήταν αχρησιμοποίητα ή σπασμένα, έχοντας απορροφήσει πόρους που θα κατευθύνονταν σε ευρύτερες λύσεις πρόσβασης στο νερό.

Με βάση το μη εντυπωσιακό ιστορικό της Κ.Επ που απορρέει από πολλές περιπτώσεις, το επιχείρημα των υποστηρικτών της σχετικά με την έλλειψη λογοδοσίας και αποτελεσματικότητας των κυβερνητικών προγραμμάτων , φαντάζει ειρωνικό. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, το μοντέλο της Κ.Επ φιλοδοξεί να βοηθήσει τις δυσλειτουργικές μετα-αποικιακές κυβερνήσεις με περιορισμένους πόρους, για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις θεσμών, όπως η Παγκόσμια Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Και παρ’όλα αυτά, οι προσπάθειες της Κ.Επ -όπως τα PlayPumps- παραμένουν εν μέρει εξαρτημένες από τη δημόσια χρηματοδότηση, τις επιχορηγήσεις από ιδρύματα (οι οποίες απαλλάσσονται από τη φορολογία) και τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών.

Λαμβάνοντας υπόψη το φτωχό ιστορικό της Κ.Επ, που οφείλεται η δημοτικότητά της; Η άνοδός της συνδέεται με τη δραματική επαναδιαπραγμάτευση της σχέσης ανάμεσα στον ιδιωτικό πλούτο και τη δημόσια εξουσία τα τελευταία 40 χρόνια. Η συναινετική άποψη του δημοκρατικού καπιταλισμού που προέκυψε μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν ότι η ανισότητα του πλούτου θα μπορούσε να μετριάζεται μόνο με την ισότητα της πολιτικής φωνής μεταξύ των πολιτών. Θεωρήθηκε ότι ο ρόλος της δημοκρατικής διακυβέρνησης δεν ήταν απλά ένα «δίχτυ ασφαλείας» για τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα , αλλά ένας δημόσιος θεσμός που έχει υποχρέωση να λογοδοτεί και που θα μπορούσε να προωθήσει το κοινό καλό σε τομείς τόσο διαφορετικούς, από την εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη, την έρευνα μέχρι και την εθνική άμυνα. Ήταν γενικά αποδεκτό ότι ήταν ο μόνος μηχανισμός που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το κράτος δικαίου για να χαλιναγωγήσει τη δύναμη του ιδιωτικού πλούτου.

Από τη δεκαετία του 1980, όμως, οι εχθρικές προς τους περιορισμούς στον ιδιωτικό πλούτο ελίτ, κατάφεραν να προωθήσουν μια νεοφιλελεύθερη ιδεολογία που απορρίπτει την κυβέρνηση ως εργαλείο για την επίλυση των κοινωνικών προβλημάτων και αντ ‘αυτού την κατηγορεί ως πηγή των περισσότερων προβλημάτων. Σύμφωνα με την άποψη αυτή, οι προσπάθειες δεν θα πρέπει να επικεντρώνονται στη βελτίωση της λειτουργίας της δημοκρατικής διακυβέρνησης αλλά στην αντικατάστασή της με οργανώσεις του ιδιωτικού τομέα.

Αυτή η ελαχιστοποίηση του ρόλου της κυβέρνησης υπονομεύει τη δύναμη των απλών πολιτών, τη δημοκρατική πολιτική και την επένδυση δημόσιων πόρων για την επίλυση κοινωνικών προβλημάτων. Οι πολίτες μετατρέπονται σε πελάτες και, ελλείψει περιορισμών στις δαπάνες, η πολιτική γίνεται μια μορφή μάρκετινγκ. Ως αποτέλεσμα, η οργάνωση του πολίτη για να απαιτήσει δημόσιες λύσεις στα δημόσια προβλήματα αντιμετωπίζει αυξημένες προκλήσεις.

Υπάρχουν ήδη γνωστές λύσεις στα περισσότερα κοινωνικά προβλήματα, αυτό που λείπει είναι να τεθούν σε λειτουργία. Υπάρχει ένα παγκόσμιο σύστημα γνώσεων σχετικά με τον τρόπο μείωσης των ανισοτήτων, την εκπαίδευση των παιδιών, την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, τη βελτίωση των πόλεων μας και την παροχή αξιοπρεπούς υγειονομικής περίθαλψης σε όλους. Αυτό που απουσιάζει είναι η πολιτική βούληση να αποκατασταθούν τα εργατικά δικαιώματα, να χρηματοδοτούνται δίκαια τα σχολεία, να αποθαρρύνεται η παραγωγή άνθρακα, να παρέχεται επαρκής αστική στέγαση και μετακίνηση και να ελέγχεται η ποιότητα και το κόστος της υγειονομικής περίθαλψης. Η Κ.Επ δεν κατορθώνει να κατονομάσει, πολύ περισσότερο να ασχοληθεί με αυτά τα βασικά πολιτικά προβλήματα.

Ανάκτηση δημόσιας φωνής

Η προσέγγιση των κοινωνικών προβλημάτων από τη σκοπιά της έλλειψης τεχνικών γνώσεων και όχι από την ανισορροπία ισχύος, έχει σοβαρές πολιτικές συνέπειες. Ο οικονομολόγος Albert Hirschman υποστήριξε ότι σε ένα σύστημα που υφίσταται δυναμική αλλαγή, τα μέλη μπορούν , ως αντάλλαγμα της πίστης σε έναν κοινό σκοπό, να χρησιμοποιήσουν τη φωνή τους μέσα στο σύστημα για να επηρεάσουν την τροχιά της αλλαγής του ή μπορούν να βγούν από το σύστημα αναζητώντας κάποιο άλλο που μπορεί να ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες τους. Η προσέγγιση της Κ.Επ προωθεί τόσο την ατομική όσο και τη συλλογική έξοδο από τη δημόσια σφαίρα προς όφελος των ιδιωτικών προσεγγίσεων στα κοινωνικά προβλήματα. Επομένως, η Κ.Επ απορρίπτει την καινοτομία όσον αφορά τον τρόπο που χρησιμοποιείται η συλλογική φωνή και παράγει την κοινωνική δύναμη που απαιτείται για να ανακατευθύνει τους δημόσιους θεσμούς προς την επίλυση των βασικών πολιτικών προβλημάτων. Με τον τρόπο αυτό, υπονομεύει τη δέσμευση των πολιτών για ενεργή συμμετοχή στην πολιτική, στην οποία βασίζεται η δημοκρατία.

Σε μια δημοκρατία, η δημιουργία κοινωνικής αλλαγής απαιτεί συνεχή αλληλεπίδραση μεταξύ του κράτους και μιας ισχυρής κοινωνίας των πολιτών. Ωστόσο, η Κ.Επ επαναπροσδιορίζει την κοινωνία των πολιτών ως χώρο για τη δημιουργία παράλληλων ιδιωτικών θεσμών που παρακάμπτουν το κράτος και τις διεκδικήσεις των πολιτών στους πόρους του. Η αντίληψη για τους μη-προνομιούχους ως πελάτες ή ως αγοραστές και όχι ως πολίτες, υπονομεύει την ανάπτυξη ενός ενεργού και εμπλεκόμενου στα κοινά πολίτη που μπορεί να χρησιμοποιήσει τη φωνή του για να συμμετάσχει σε δημόσιους θεσμούς και δημοκρατικές διαδικασίες που αντανακλούν τη βούληση και τις ανάγκες του.

Η πραγματική αλλαγή και η ισότητα που όλοι οι πολίτες αξίζουν, και που το δημόσιο καλό απαιτεί, μπορεί να επιτευχθεί μόνο όταν οι πολίτες μπορούν να χρησιμοποιήσουν αποτελεσματικά την πολιτική φωνή τους δίχως να δρουν εκτός δημόσιας σφαίρας.

Η νεοφιλελεύθερη επίθεση στη δημοκρατική διακυβέρνηση δημιουργεί μια ευκαιρία για την ανανέωση της δημοκρατίας μας – αν μπορούμε να παραμερίσουμε περισπασμούς όπως η Κ.Επ – και παράλληλα να επιταχύνουμε και να ενωθούμε με τους συμπολίτες μας ώστε να οργανώσουμε την εκπαίδευση και την κινητοποίηση που απαιτείταιι για να ανακτηθεί η δύναμη της δημόσιας φωνής .

Marshall Ganz is a senior lecturer in public policy at Harvard Kennedy School.

Tamara Kay is associate professor of global affairs and sociology in the Keough School of Global Affairs at the University of Notre Dame.

Jason Spicer is a PhD candidate in MIT’s Department of Urban Studies and Planning.

Κατόπιν της μετάφρασης του άρθρου , δημοσιεύτηκαν 2 κείμενα στην Εφημερίδα των Συντακτών τα οποία με το περιεχόμενό τους “συνομιλούν” τόσο με το παραπάνω κείμενο, όσο και με τη λογική που επιλέξαμε να το μεταφράσουμε και που σας παραθέτουμε στον πρόλογο

  1. Ας μην τρέφουμε αυταπάτες περί «ηθικού καπιταλισμού»
  2. Η Γαλλία διχάζεται: η Κ.ΑΛ.Ο. στα λόγια και η Κ.ΑΛ.Ο. στην πράξη

Newsletter #5

Σας καλωσορίζουμε και πάλι με τα νέα από την προβλήτα. Η καινούρια χρονιά έχει ξεκινήσει για τα καλά, ενώ το 2017 μας άφησε δύο μεγάλα γεγονότα σχετικά με την Κ.ΑΛ.Ο (UniverSSE 2017, K.AΛ.Ο – Αthens EXPO) και μια κινητικότητα στο πεδίο μέσα από την οποία προέκυψαν καινούρια εγχειρήματα σε καινούριους τομείς.

Δείτε όλο το Newletter μας εδώ:

https://mailchi.mp/1cad41c9097a/5

Επιλέγοντας νομική μορφή

Το τελευταίο διάστημα αυξάνονται οι ομάδες ανθρώπων που αποφασίζουν να επιχειρήσουν στο πλαίσιο της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας ( εφεξής Κ.ΑΛ.Ο) και μπορεί η Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση (ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ) να είναι ίσως η πιο διαδεδομένη νομική μορφή, ξεπερνώντας πιθανά και τους αστικούς συνεταιρισμούς, αλλά σίγουρα δεν είναι η μόνη.

Όπως αναγνωρίζει και ο νόμος 4430/2016 ο οποίος οριοθετεί την Κ.ΑΛ.Ο, η επιλογή της νομικής μορφής αποτελεί ένα δευτερεύον ζήτημα, σε σχέση με τα χαρακτηριστικά του φορέα που είναι το πρωτεύον.

Με ποια κριτήρια όμως «επιλέγουμε» νομική μορφή για το εγχείρημά μας;

Το σημείωμα που ακολουθεί, παρουσιάζει μία σειρά κριτηρίων που πρέπει να λάβουμε υπόψη μας. Είναι αδύνατο να καλύψει όλες τις περιπτώσεις και ιδιαιτερότητες που ενδεχομένως ανακύψουν. Επιχειρεί όμως να δώσει την βασική  κατεύθυνση σε σχέση με τους παράγοντες που θα πρέπει να απασχολήσουν την ομάδα, χωρίς να εισέλθει σε όλες τις λεπτομέριες. Για την τελική επιλογή, σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να συμβουλευτούμε τον λογιστή μας, o οποίος θα αναλάβει το φορολογικό σχεδιασμό, καθώς και τη παρακολούθηση των λογιστικών και φορολογικών μας υποχρεώσεων.

(Μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο επίσης εδώ σε web friendly εκδοχή)

Το πλήθος των εταίρων

Αποτελεί το πρώτο και καθοριστικό κριτήριο, καθώς το πλήθος των συν-εταίρων καθορίζει ακόμα και το αν μπορούμε να συγκαταλεγόμαστε στην Κ.ΑΛ.Ο, αφού μονοπρόσωπες επιχειρήσεις αποκλείονται. Θα πρέπει καταρχήν να υπάρχει  ομάδα. Δηλαδή 2 άτομα και πάνω.

Από το πλήθος των συν-εταίρων της επιχείρησης, έχουμε την πρώτη κατεύθυνση. Όταν είμαστε μερικές δεκάδες, τότε καλύτερα μας ταιριάζει, ο αστικός συνεταιρισμός του Ν.1667/1986 ή ο αγροτικός συνεταιρισμός ή ακόμα και ένας σύλλογος / σωματείο. Για μικρότερα σχήματα τύπου 3 ως 10 άτομα, ο νόμος 4430/2016, προβλέπει τις ανάλογες δύο εναλλακτικές μορφές, αυτήν της Κοιν.Σ.Επ. και του  Συνεταιρισμού Εργαζομένων (Συν.Εργ).

Η μορφή δραστηριότητας

Το αντικείμενο ή η δραστηριότητα της επιχείρησης προσδιορίζει και τη νομική μορφή που μπορούμε να αποκτήσουμε. Καλό είναι να έχουμε ξεκάθαρο:

α) Αν θέλουμε να έχουμε εμπορική δραστηριότητα, δηλαδή να πουλάμε αγαθά ή υπηρεσίες σε τρίτους (στην ελεύθερη αγορά), τότε αναγκαστικά κατευθυνόμαστε προς νομικές μορφές με εμπορική ιδιότητα δηλαδή όχι σωματείο / σύλλογος (πλην εξαιρέσεων).

Αν θέλουμε να βιοποριζόμαστε ή έστω να βγάζουμε κάτι από την δραστηριότητά μας (συλλογική ωφέλεια),τότε αναγκαστικά κατευθυνόμαστε προς νομικές μορφές με εμπορική ιδιότητα.

Β) Αν θέλουμε να  προέχει ο κοινωνικός σκοπός έναντι του οικονομικού οπότε αρκεί να καλύπτουμε τα λειτουργικά έξοδα της εταιρείας, τότε ταιριάζει καλύτερα η Αστική μη Κερδοσκοπική Εταιρεία (ΑΜΚΕ) ή ακόμα θα μπορούσε να είναι και  ένας σύλλογος/σωματείο, αν δε θέλουμε να έχει την εμπορική ιδιότητα.

Για παράδειγμα στην περίπτωση που ένα μεγάλο σχετικά πλήθος ανθρώπων (πάνω από 21) θέλουν από κοινού να νοικιάσουν μία αίθουσα για να διδάσκονται μαθήματα χορού, τότε μπορούν να ιδρύσουν σύλλογο. Στην περίπτωση που οι δάσκαλοι θέλουν να νοικιάσουν ένα χώρο ώστε να παραδίδουν οι ίδιοι επί πληρωμή μαθήματα χορού, τότε θα πρέπει να επιλέξουν μία από τις μορφές που θα δούμε παρακάτω. Τέλος στην περίπτωση που δύο και πλέον άτομα θέλουν να ιδρύσουν μία εταιρεία που θα έχει ως σκοπό την προώθηση πχ των παραδοσιακών χορών, αλλά δε θα αμείβονται οι ίδιοι για υπηρεσίες που πιθανά θα παρέχουν, τότε μπορούν να εξετάσουν και την επιλογή της ΑΜΚΕ.

Γ) Ο τζίρος που πιθανά θα έχουμε. Εμείς  μπορεί για παράδειγμα να σκεφτόμαστε το συνεργατικό παντοπωλείο να συσταθεί ως Κοιν.Σ.ΕΠ., αλλά αυτό δε γίνεται (λόγω πλαφόν στη μισθοδοτική δαπάνη επί του τζίρου, που επιβάλει ο ν.4430). Περισσότερα εδώ.

Δ) Το αντικείμενο της δραστηριότητας. Σύμφωνα με τον νόμο 4430/2016, ως  φορέας Κ.ΑΛ.Ο μπορεί να θεωρηθεί οποιοδήποτε* μη μονοπρόσωπο νομικό πρόσωπο,  επιπλέον των άλλων προϋποθέσεων, το οποίο αναπτύσσει δραστηριότητες συλλογικής και κοινωνικής ωφέλειας.  Είναι δηλαδή το ίδιο το αντικείμενο της δραστηριότητας και ο τρόπος άσκησης της, που θα πρέπει να εξυπηρετεί κοινωνικές ανάγκες τοπικού ή ευρύτερου χαρακτήρα με την αξιοποίηση της κοινωνικής καινοτομίας, μέσα από δραστηριότητες «βιώσιμης ανάπτυξης» ή παροχής «κοινωνικών υπηρεσιών γενικού συμφέροντος» ή κοινωνικής ένταξης (Ν4430/2016 αρ.2).

*εκτός των συνεταιρισμών εργαζομένων

Η ευθύνη των εταίρων

Το μέχρι που εκτείνονται οι ευθύνες μας απέναντι στο δημόσιο ή σε τρίτους (τράπεζες, προμηθευτές κλπ), αν κάτι πάει στραβά είναι σίγουρα βασικό και δεν μπορούμε να το παραβλέψουμε

Στις Κοιν.Σ.Επ., και τους Συνεταιρισμούς Εργαζομένων

Για τις εταιρικές υποχρεώσεις ευθύνεται μόνο ο συνεταιρισμός με την περιουσία του.  Ειδικά, για τις υποχρεώσεις προς το Δημόσιο ευθύνεται ο διαχειριστής ή ο πρόεδρος αλληλέγγυα και σε ολόκληρο, διατηρεί όμως το δικαίωμα αναγωγής κατά των λοιπών μελών. Τα οποία (μέλη), ευθύνονται έναντι του προέδρου, απεριόριστα και σε ολόκληρο.

Για χρέη προς τρίτους τα μέλη, ευθύνονται μέχρι του ποσού της συνεταιριστικής τους μερίδας. Περισσότερα μπορείτε να διαβάσετε εδώ

Στις Ομόρρυθμες Εταιρίες

Όλοι οι εταίροι, είναι ομόρρυθμοι εταίροι, όποιο και αν είναι το ποσοστό συμμετοχής τους στην εταιρεία. Ευθύνονται με όλη την ατομική τους περιουσία για το σύνολο των χρεών της εταιρείας προς το δημόσιο και τρίτους (απεριόριστα, αλληλέγγυα και για ολόκληρο το εταιρικό χρέος).

Στις Ετερόρρυθμες Εταιρίες

Στις ετερόρρυθμες εταιρίες πρέπει υποχρεωτικά να υπάρχει τουλάχιστον ένας ομόρρυθμος εταίρος και τουλάχιστον ένας ετερόρρυθμος εταίρος.

Ο/οι ομόρρυθμος/οι εταίρος/οι ευθύνονται απεριόριστα και αλληλέγγυα για το σύνολο των εταιρικών χρεών της επιχείρησης, όπως ακριβώς και όλοι οι εταίροι της ομόρρυθμης εταιρείας.

Ενώ ο/οι ετερόρρυθμος/οι εταίρος/οι ευθύνονται περιορισμένα, δηλαδή μόνο μέχρι του ποσού της εισφοράς τους. Αυτοί απαγορεύεται σύμφωνα με τον εμπορικό νόμο να κάνουν οποιαδήποτε πράξη διαχείρισης, να εργασθούν σε υπόθεση της εταιρείας ή να συμμετάσχουν σε αποφάσεις της. Στην ουσία είναι απλοί επενδυτές.

Στις Εταιρίες Περιορισμένης Ευθύνης

Συμμετέχουν ονομαστικά συγκεκριμένα πρόσωπα, τα οποία ευθύνονται μόνο μέχρι του ποσοστού της εισφοράς τους στην εταιρία. Το δημόσιο διατηρεί το δικαίωμά του να αναζητήσει το σύνολο των εταιρικών χρεών προς αυτό, αρχικά από τον διαχειριστή και στη συνέχεια από τους λοιπούς εταίρους (όποιον βρει πρώτο).

Στις Ιδιωτικές Κεφαλαιουχικές Εταιρίες

Ισχύει ότι και στις ΕΠΕ σε γενικές γραμμές και την ευθύνη για τα χρέη προς το δημόσιο έχει κατ’ αρχήν ο διαχειριστής και στη συνέχεια τα μέλη.

Στις ΑΜΚΕ

Οι εταίροι της αστικής εταιρείας ευθύνονται αλληλέγγυα και σε ολόκληρο για τα χρέη της εταιρείας, όπως οι εταίροι της ομόρρυθμης εταιρείας.

Σημειώνεται ότι στην πράξη, προκειμένου οι τράπεζες να χορηγήσουν δάνεια προς εταιρικό σχήμα με περιορισμένη ευθύνη των μελών, ζητούν υποχρεωτικά τον ορισμό εγγυητή, ο οποίος και τελικά φέρει την ευθύνη για την αποπληρωμή τους.

Ασφαλιστικές Υποχρεώσεις

Υπάρχουν νομικές μορφές, που και μόνο η συμμετοχή στο εταιρικό σχήμα δημιουργεί ασφαλιστικές υποχρεώσεις (Ο.Ε., Ε.Ε., ΕΠΕ, Συν.Εργ). Στις  Κοιν.Σ.Επ. και τις ΑΜΚΕ οι ασφαλιστικές υποχρεώσεις αρχίζουν από την πρόσληψη, όποτε και αν αυτή γίνει.

Στις ΙΚΕ υποχρέωση ασφάλισης έχει μόνο ο διαχειριστής, όπως ορίστηκε στο καταστατικό ή από την συνέλευση των εταίρων,  ο οποίος δεν είναι απαραίτητα και εταίρος της ΙΚΕ.

Στις Ο.Ε., ΕΕ και  ΕΠΕ., υποχρέωση ασφάλισης έχουν τόσο τα ομόρρυθμα, όσο και ετερόρρυθμα μέλη, ανεξάρτητα από το ποσοστό συμμετοχής τους.

Στις παραπάνω νομικές μορφές εταιριών, οι εταίροι δεν μπορούν να ασφαλίζονται στο ΙΚΑ για τις υπηρεσίες που παρέχουν προς την εταιρεία, ακόμα και εάν το επιθυμούν. Ασφαλίζονται υποχρεωτικά στον ΕΦΚΑ ως αυτοαπασχολούμενοι (τέως Ο.Α.Ε.Ε.). Βάση για τον υπολογισμό των εισφορών τους αποτελούν οι απολαβές  που έλαβαν κατά το προηγούμενο έτος από την εταιρεία. Οι απολαβές που λαμβάνει ο εταίρος από την κάθε διαφορετικής νομικής μορφής εταιρία, υπολογίζονται με διαφορετικό τρόπο (βλ. παρακάτω). Σε κάθε περίπτωση όμως ισχύει ένα ελάχιστο όριο μηνιαίων ασφαλιστικών εισφορών, που σήμερα είναι 168 ευρώ τον μήνα.

Στην περίπτωση των ΙΚΕ και παρ’ ότι έχει περάσει πάνω από ένας χρόνος από την ψήφιση και τη θέση σε εφαρμογή του νέου ασφαλιστικού νόμου, υπάρχουν ακόμη εκκρεμότητες σε σχέση με τον ορισμό της βάσης υπολογισμού των ασφαλιστικών εισφορών για τα διαφορετικά είδη εισοδήματος που προκύπτουν.

Η περίπτωση της ΑΜΚΕ είναι ιδιαίτερη και χρήζει περαιτέρω ανάλυσης που ξεφεύγει των σκοπών του παρόντος άρθρου. Τα μέλη της ΑΜΚΕ δεν έχουν υποχρέωση ασφάλισης. Τα μέλη της ΑΜΚΕ, όμως δεν μπορούν να αμείβονται για υπηρεσίες που παρέχουν προς την εταιρεία. Δεν επιτρέπεται δηλαδή, μέλος της ΑΜΚΕ να προσληφθεί από την ίδια ΑΜΚΕ, διότι τότε θεωρείται ότι πραγματοποιείται διανομή κερδών. Εφόσον θεωρηθεί ότι πραγματοποιείται διανομή κερδών, τότε η εταιρεία χάνει τον μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα της, με πολλαπλές επιπτώσεις τόσο στην φορολόγηση, όσο και στην ασφάλιση των μελών.

Στις Κοιν.Σ.Επ., μόνο η συμμετοχή, δεν δημιουργεί υποχρέωση ασφάλισης. Υποχρέωση θα δημιουργηθεί εάν το μέλος είναι και εργαζόμενος στην εταιρεία, οπότε και ασφαλίζεται σύμφωνα με την εργατική νομοθεσία στο ΕΦΚΑ (τέως  ΙΚΑ).

Στους συνεταιρισμούς εργαζομένων, τα μέλη εγγράφονται και ασφαλίζονται ως αυτοαπασχολούμενοι στον ΕΦΚΑ (τέως Ο.Α.Ε.Ε.). Δεν υπόκειται σε καμία άλλη παράλληλη ασφαλιστική υποχρέωση που προκύπτει από άλλη ιδιότητα. Έτσι ορίζει ο νόμος, γιατί στην πράξη και ελλείψει σχετικών ερμηνευτικών εγκυκλίων, μέχρι αυτή τη στιγμή ο ΕΦΚΑ δεν δώσει οδηγίες για την ασφάλιση αυτών των νέων κατηγοριών ασφαλισμένων και οι νέοι «συνεταιρισμένοι εργαζόμενοι» είναι στον “αέρα” περιμένοντας τα ειδοποιητήρια με τις εισφορές τους συγκεντρωτικά .

Update: Στις 17.4.2018 εγκύκλιος της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικών Ασφαλίσεων διευκρινίζει το τοπίο. Σχετικό link

Διανομή κερδών

Για κάθε νομική μορφή ισχύουν διαφορετικοί κανόνες. Η γενική αρχή είναι ότι οι ΕΠΕ και ΙΚΕ διανέμουν μερίσματα στους εταίρους, ενώ οι ΟΕ και ΕΕ διανέμουν τα κέρδη στους εταίρους τους ανάλογα με τα ποσοστά συμμετοχής τους. Το ύψος – ποσοστό των μερισμάτων που θα διανείμει η ΕΠΕ ή η ΙΚΕ αποφασίζεται ελεύθερα από την συνέλευση των εταίρων. Για τις ΟΕ και ΕΕ δεν ισχύει κάτι τέτοιο και θεωρείται ότι οι εταίροι λαμβάνουν την αναλογία τους από το σύνολο των κερδών της εταιρίας στο τέλος κάθε χρόνου. Σε όλες τις εταιρείες αυτής της νομικής μορφής μπορεί να αποφασιστεί ο διαχειριστής να λαμβάνει σχετικής αμοιβή, για τις υπηρεσίες διαχείρισης που προσφέρει (αμοιβή διαχείρισης).

Στις ΑΜΚΕ και τους μη κερδοσκοπικούς συνεταιρισμούς απαγορεύεται κάθε διανομή κερδών.

Τα κέρδη των ΚΟΙΝ.ΣΕ.Π και των Συν.Εργ. δεν διανέμονται στα μέλη, αλλά μόνο στους εργαζόμενους. Η διανομή κερδών επιβάλλεται να διατίθεται ως εξής:

Από τα κέρδη προ φόρων, 35% διανέμονται στους εργαζομένους της επιχείρησης.

Από τα κέρδη μετά τους φόρους, το 5% διατίθεται για το σχηματισμό τακτικού αποθεματικού και το υπόλοιπο διατίθεται για δημιουργία νέων θέσεων εργασίας ή τη διεύρυνση της παραγωγικής τους δραστηριότητας.

Τον ίδιο περιορισμό στη διανομή κερδών, οφείλει να τηρεί οποιαδήποτε νομικής μορφής επιχείρηση, θελήσει να ενταχθεί στο Μητρώο Φορέων Κ.ΑΛ.Ο

Φορολόγηση κερδών

Ανεξάρτητα εάν κάποια επιχείρηση, σύμφωνα με την νομική της μορφή, έχει χαρακτηριστεί ως μη κερδοσκοπική, τα κέρδη που προκύπτουν από εμπορική της δραστηριότητα (π.χ. πώληση εμπορευμάτων, παροχή υπηρεσιών, προβολές ταινιών, διοργάνωση εκδηλώσεων, είσπραξη ενοικίων κ.ά.) φορολογούνται κανονικά με τους φορολογικούς συντελεστές που ισχύουν για όλες τις εταιρίες.

Τα έσοδα που δεν φορολογούνται σε μία επιχείρηση μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα είναι τα έσοδα που πραγματοποιούνται κατά την εκπλήρωση του σκοπού της. Ενδεικτικά τέτοια έσοδα είναι οι συνδρομές, οι οικονομικές ενισχύσεις των μελών, έσοδα από λαχειοφόρους κλπ.

Ο συντελεστής φορολόγησης των κερδών είναι ο ίδιος για όλες τις εταιρίες, 29% από το πρώτο ευρώ και εξαντλείται η φορολογική υποχρέωση της εταιρείας. Επίσης όλες οι εταιρίες έχουν πλέον το ίδιο ποσοστό προκαταβολής φόρου για το επόμενο έτος, 100%.

Ειδικά, για τις ΕΠΕ και ΙΚΕ, κερδοσκοπικοί συνεταιρισμοί,  τα μερίσματα που διανέμονται στους εταίρους φορολογούνται επιπλέον με συντελεστή 15%.

Στις ΟΕ και ΕΕ τα κέρδη που λαμβάνουν οι εταίροι, δεν φορολογούνται στο όνομα τους, αφού έχει ήδη εξαντληθεί η φορολογία στο όνομα της εταιρείας.

Εξαίρεση αποτελούν οι Κοιν.Σ.Επ. και οι Συν.Εργ. όπου το 35% των κερδών διανέμεται υποχρεωτικά στους εργαζόμενους και δεν φορολογείται σε επίπεδο επιχείρησης, αλλά  φορολογείται το φυσικό πρόσωπο, ως εισόδημα από μισθωτή εργασία. Το υπόλοιπο των κερδών φορολογείται και αυτό με συντελεστή 29%.

Επίσης, οι αμοιβές των μελών του συνεταιρισμού εργαζομένων αντιμετωπίζονται φορολογικά ως μισθοί. Δηλαδή φορολογούνται κανονικά, με βάση το προσωπικό τους εισόδημα και την αντίστοιχη κλίμακα και το αφορολόγητο όριο που ισχύει για τους μισθωτούς.

Σε όλα τα ατομικά εισοδήματα που προκύπτουν από μισθό ή διανομή κερδών από οποιαδήποτε νομική μορφή εταιρείας επιβάλλεται η ειδική εισφορά αλληλεγγύης.

Κόστος διαχείρισης

Τα κόστη αυτά μπορούμε χοντρικά να τα διακρίνουμε σε οικονομικά και διοικητικά.

Στα οικονομικά κόστη, οι Κοιν.Σ.Επ. και οι Συν.Εργ απαλλάσσονται από το ετήσιο τέλος επιτηδεύματος (1.000,00 ευρώ σε πόλεις με πληθυσμό πάνω από 200.000 κατοίκους) για τα πέντε πρώτα χρόνια λειτουργίας τους. Επίσης απαλλάσσονται από το κόστος εγγραφής στο οικείο επιμελητήριο / ΓΕΜΗ.

Οι ΕΠΕ και οι ΙΚΕ υποχρεούνται σε τήρηση φορολογικών βιβλίων, στα οποία παρακολουθούνται με μεγάλη ανάλυση, όλες οι συναλλαγές, εισπράξεις, πληρωμές, το ταμείο, οι δοσοληπτικοί λογαριασμοί κλπ (διπλογραφικά βιβλία, πρώην γ’ κατηγορίας). Αυτό σημαίνει αύξηση του διαχειριστικού κόστους επομένως και της αμοιβής του λογιστή. Για τις υπόλοιπες νομικές μορφές (ΑΚΜΕ, ΟΕ, ΕΕ κοκ), τα βιβλία τηρούνται αναλόγως του τζίρου και συνήθως είναι απλογραφικά βιβλία (πρώην β’ κατηγορίας).

Η διαφοροποίηση του κόστους σύστασης, ανάλογα με την νομική μορφή, μπορεί στην αρχή, που δεν έχουμε έσοδα, να φαίνεται υπολογίσιμο βάρος. Σε βάθος χρόνου όμως είναι άνευ σημασίας.

Το διοικητικό κόστος όμως για τις Κοιν.Σ.ΕΠ και τους Συν. Εργ είναι αυξημένο σε σχέση με τις άλλες μορφές, αφού υποχρεούνται:

  • να καταχωρούν στο Μητρώο φορέων Κ.ΑΛ.Ο., τον διοικητικό και οικονομικό προγραμματισμό και απολογισμό, εγκεκριμένους από τη Γενική Συνέλευση των μελών τους, σε ετήσια βάση.
  • να καταχωρούν στο Μητρώο  τις αποφάσεις της Διοικούσας Επιτροπής
  • να καταβάλουν τυχόν καταλογισθέν πρόστιμο, για παραβάσεις του ν. 4430/2016, χωρίς να υπάρχει η δυνατότητα ένστασης,
  • να αναρτούν δημόσια, σε ηλεκτρονική σελίδα, κάθε πρόσκληση σε συλλογικό όργανο, με ελάχιστα στοιχεία προς δημοσίευση, την ακριβή διεύθυνση σύγκλησης, την ημερομηνία, την ώρα και τα θέματα της ημερήσιας διάταξης.

Αντίστοιχη υποχρέωση ετήσιας δημοσίευσης σύγκλισης συνελεύσεων και οικονομικών καταστάσεων έχουν και οι ΕΠΕ και ΙΚΕ.

Άλλοι περιορισμοί για τις  Κοιν.Σ.Επ. και τους Συν. Εργ.:

Το ποσοστό εργαζομένων – μη μελών στις Κοιν.Σ.Επ. δεν μπορεί να υπερβαίνει το 40% (ή 50% για εποχικές και άλλες έκτακτες ανάγκες), του συνόλου των εργαζομένων της. Δηλαδή σε σύνολο 10 εργαζομένων, μόνο μέχρι 4 μπορούν να μην είναι μέλη. Αντίστοιχα στους Συνεταιρισμούς Εργαζομένων το ποσοστό είναι μέχρι 25%.

Το ποσοστό του τζίρου μιας  Κοιν.Σ.Επ. Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας, που προέρχεται από Ν.Π.Δ.Δ. και Ο.Τ.Α., δεν επιτρέπεται να υπερβαίνει το 65% του συνολικού τζίρου, υπολογιζόμενου σε τριετή βάση.

Μέλος μίας Κοιν.Σ.Επ. δεν μπορεί να είναι μέλος και άλλης Κοιν.Σ.Επ. με την ίδια δραστηριότητα Μέλος ενός Συνεταιρισμού Εργαζομένων δεν μπορεί να είναι μέλος άλλου Συνεταιρισμού Εργαζομένων.

Φορέας Κ.ΑΛ.Ο, με κύκλο εργασιών και έσοδα επιχορηγήσεων της προηγούμενης  ετήσιας χρήσης, μεγαλύτερα από το 300 % του ετήσιου κόστους μισθοδοτικής δαπάνης ενός υπαλλήλου πλήρους απασχόλησης, με βάση τον κατώτατο νομοθετημένο μισθό χωρίς επιδόματα, (τζίρος περίπου 30.000 € σήμερα) υποχρεούνται από τη δεύτερη χρήση λειτουργίας του, να παρουσιάζει ετήσια δαπάνη μισθοδοσίας, τουλάχιστον ίση με το 25% του κύκλου εργασιών της προηγούμενης χρήσης του. Σχετικό παράδειγμα παράδειγμα υπολογισμού ελάχιστης ετήσιας μισθολογικής δαπάνης εδώ

Τα μέλη των Κοιν.Σ.Επ. μπορούν να είναι φυσικά και νομικά πρόσωπα. Τα νομικά πρόσωπα δε μπορούν να  υπερβαίνουν το 1/3 του συνόλου των μελών. Στις Κοιν.Σ.Επ. Συλλογικής και Κοινωνικής ωφέλειας δεν επιτρέπεται η συμμετοχή Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.) και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.), που υπάγονται σε Ο.Τ.Α. Σε αντίθεση με τις  Κοιν.Σ.Επ. Ένταξης, που επιτρέπεται με περιορισμούς

Σε γενικές γραμμές παρόμοιοι περιορισμοί, ισχύουν, για όσες επιχειρήσεις άλλων νομικών μορφών, επιλέξουν να ενταχθούν στο μητρώο φορέων ΚΑΛΟ.

Υποστηρικτικά μέτρα

Προβλέπεται ιδιαίτερη μεταχείριση των φορέων ΚΑΛΟ, από το δημόσιο ή ευρύτερο δημόσιο τομέα.

Οι Κοιν.Σ.Επ. και Συν.Εργ. έχουν πρόσβαση στη χρηματοδότηση, από το Ταμείο Κοινωνικής Οικονομίας, εάν και όταν αυτό συσταθεί

Παραχώρηση  χρήσης κινητής και ακίνητης περιουσίας.  Οι ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού, τα Ν.Π.Δ.Δ. και τα Ν.Π.Ι.Δ.- φορείς της Γενικής Κυβέρνησης μπορούν να παραχωρούν, υπό προϋποθέσεις, τη χρήση κινητής και ακίνητης περιουσίας τους, σε Φορείς ΚΑΛΟ ,για την ενίσχυση δραστηριοτήτων συλλογικής και κοινωνικής ωφέλειας.

Οι Φορείς Κ.ΑΛ.Ο, μπορούν να συνάπτουν προγραμματικές συμβάσεις για τη μελέτη και εκτέλεση έργων και προγραμμάτων κοινωνικής ωφέλειας, που αναφέρονται στους καταστατικούς σκοπούς τους, με αντισυμβαλλόμενους, το Δημόσιο ή φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα και τους Ο.Τ.Α. α’ και β’ βαθμού.

Υπογραφή Δημοσίων Συμβάσεων Κοινωνικής Αναφοράς με ευνοϊκούς όρους. Τέτοιες συμβάσεις, είναι αυτές κατά τις οποίες οι αναθέτουσες αρχές,στο στάδιο ανάθεσης λαμβάνουν υπόψη σημαντικές κοινωνικές πτυχές, ως κριτήρια ανάθεσης.

Η διατήρηση όσων ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες και εργάζονται σε Κοιν.Σ.Επ. ή σε Συν.Εργ, όλων των επιδομάτων και των κάθε είδους παροχών που λάμβαναν.

Στις Κοιν.Σ.Επ. επιτρέπεται υπό όρους και προϋποθέσεις, η μη αμειβόμενη εργασία.

Το άρθρο αυτό ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο του 2018 από το «DOCK –  Συνεργατικός χώρος για την Κοινωνική & Αλληλέγγυα Οικονομία» σε συνεργασία με το λογιστικό γραφείο «Ολοκληρωμένη λύση στα φορολογικά – λογιστικά», με σκοπό να συνεισφέρει στο στάδιο της επιλογής νομικής μορφής, που συνήθως αποτελεί το πρώτο “πρόβλημα” αλλά και το πρώτο βήμα για την ανάπτυξη της όποιας οικονομικής δραστηριότητας.

Κατεβάστε εδώ το άρθρο σε pdf

Έκθεση CECOP – CICOPA: Παραδείγματα συνεταιρισμών, κοντά στην ελληνική πραγματικότητα

Ξαναδιαβάσαμε την έκθεση της CECOP – CICOPA Europe με τίτλο «Συνεταιρισμοί & Kοινωνική οικονομία για την Ελλάδα», έκδοσης Σεπτεμβρίου του 2013, την οποία μπορείτε να τη βρέιτε στη Βιβλιοθήκη μας >> https://goo.gl/cVwtGX

Παρόλο που πρόκειται για μια σχετικά παλιά έκδοση, βρίσκουμε ωστόσο ιδιαίτερα ενδιαφέρον για το σήμερα το 2ο μέρος της έκθεσης, όπου παρατίθενται μία σειρά από παραδείγματα συνεταιρισμών, κοντά στην ελληνική πραγματικότητα.

Η πολυμορφικότητα που μπορεί να έχει η Κ.ΑΛ.Ο., αποτελεί ταυτόχρονα μία καλή πηγή έμπνευσης για όσες ομάδες είναι στα αρχικά στάδια δραστηριοποίησής τους.

Παραδείγματα από Συνεταιρισμούς βιοτεχνών και μικρών επιχειρήσεων, εργατικούς και κοινωνικούς συνεταιρισμούς σε αγροτικά πλαίσια, συνεταιρισμούς σε αναδυόμενους τομείς όπως π.χ. ο τουρισμός, επιχειρηματικές μεταβιβάσεις προς εργαζομένους σύμφωνα με το εργατικό συνεταιριστικό πλαίσιο. είναι μερικές από τις θεματικές, που αναλύονται.

Φεστιβάλ των Κοινών, Ηράκλειο Κρήτης, 30.3 – 1.4

Το Φεστιβαλ των κοινών (CommonsFest)​ ξεκινάει αύριο Παρασκευή 30.3 και ευχόμαστε καλή επιτυχία.
Το Σάββατο 31.3 θα έχουμε την ευκαιρία να παρουσιάσουμε το project μας “Καρποί Αλληλεγγύης” αλλά και τις αρχές της Κ.ΑΛ.Ο στη διακίνηση και στην κατανάλωση των αγαθών μαζί με Terra Verde & Kannabio Hemp Cooperative​.

Δείτε εδώ όλο το Πρόγραμμα της διοργάνωσης

Διάθεση ποσού για την ενίσχυση του Χώρου Στέγασης προσφύγων – City Plaza

Η 3η καμπάνια των Καρπών Αλληλεγγύης μόλις τελείωσε και όπως σε κάθε καμπάνια έτσι και τώρα ποσοστό των εσόδων μας  δόθηκε σε δομή αλληλεγγύης και συγκεκριμένα διατέθηκε για της ανάγκες του Χώρου Φιλοξενίας Προσφύγων City Plaza.
Διαβάστε την σχετική ανακοίνωση :

Η κοινότητα αγώνα του City Plaza θα ήθελε να ευχαριστήσει την καμπάνια «Καρποί Αλληλεγγύης» που στην Ελλάδα διευκολύνεται από το Dock – Συνεργατικός Χώρος Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομία και στο Βερολίνο από την ομάδα Solioli.de

Από τη διάθεση ελαιολάδου ελληνικών συνεταιρισμών σε δομές, εγχειρήματα και κινηματικές πρωτοβουλίες στο εξωτερικό, ένα 10% επί της τιμής παραγωγού κατευθύνεται στην ενίσχυση δομών αλληλεγγύης στην Ελλάδα. Τμήμα αυτών των χρημάτων διατέθηκε για της ανάγκες του Χώρου Φιλοξενίας Προσφύγων City Plaza.

Πέρα από την προφανή πρακτική αξία, αυτή η δωρεά έχει και μεγάλη πολιτική σημασία. Γατί δείχνει με απτό τρόπο ότι η αλληλεγγύη μπορεί να ξεπερνάει τα σύνορα και να οικοδομεί διεθνικούς δεσμούς κόντρα στις κυρίαρχες πολιτικές των διαχωρισμών. Ζούμε μαζί, αγωνιζόμαστε μαζί, παράγουμε μαζί.

 

Ν. 4513/2018: O νέος νόμος για τις Eνεργειακές Kοινότητες στην Ελλάδα

Από 23/1/2018 έχει δημοσιευτεί σε ΦΕΚ ο νέος νόμος για τις Eνεργειακές Kοινότητες στην Ελλάδα ( Ν. 4513/2018)

Eισάγεται το θεσµικό πλαίσιο ίδρυσης και λειτουργίας των Ενεργειακών Κοινοτήτων στην Ελλάδα µε σκοπό την προώθηση της K.ΑΛ.Ο και της καινοτοµίας στον ενεργειακό τοµέα, την αντιµετώπιση της ενεργειακής ένδειας, την προαγωγή της ενεργειακής αειφορίας, την παραγωγή, αποθήκευση, ιδιοκατανάλωση, διανοµή και προµήθεια ενέργειας, την ενίσχυση της ενεργειακής αυτάρκειας και ασφάλειας σε νησιωτικούς δήµους, καθώς και τη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας στην τελική χρήση σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.

Διαβάστε εδώ το σχετικό ΦΕΚ ( https://goo.gl/XGmme2) και εδώ την αιτιολογική έκθεση του νόμου( https://goo.gl/gce9MR)

Πότε θα μπορέσει το Δημόσιο να υποδεχτεί την Κ.ΑΛ.Ο.;

[ Aναδημοσίευση από Εφημερίδα των Συντακτών ,Συντάκτης: Ιωάννα Σωτήρχου ]

Σχεδόν ενάμιση χρόνο μετά την ψήφιση του νόμου για την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία οι δημόσιες υπηρεσίες και αρμόδιες αρχές δεν είναι ενημερωμένες.

Το αποτέλεσμα; Η δημιουργία σοβαρών προβλημάτων στη λειτουργία των συνεταιρισμών εργαζομένων, που τους οδηγούν ακόμη και στην αλλαγή νομικής μορφής, επιφέροντας ένα πλήγμα στην κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία.

Ο λόγος; Οτι κανείς δεν γνωρίζει τι παραστατικά μπορούν να κόψουν και πού ασφαλίζονται οι εργαζόμενοι, με αποτέλεσμα όχι μόνο να παραμένουν ανασφάλιστοι αλλά να κινδυνεύουν να τους επιβληθούν δυσθεώρητα πρόστιμα αναδρομικά επειδή οι δημόσιες υπηρεσίες δεν ξέρουν τη δουλειά τους.

Αυτό αποκαλύπτει επιστολή διαμαρτυρίας που απέστειλε η Ενωση Φορέων Κ.ΑΛ.Ο. Περιφέρειας Αττικής «Συντονισμός Φορέων Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας Αθήνας» προς τα μέλη της κυβέρνησης (Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης, Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Κ.ΑΛ.Ο., Οικονομικής Πολιτικής, Ασφάλισης και Εισφορών κ.ά.) ζητώντας να ενημερωθούν οι αρμόδιες εμπλεκόμενες υπηρεσίες και να επιλύσουν άμεσα τα προβλήματα που απειλούν τη λειτουργία τους.

Στην επιστολή του ο «Συντονισμός» -δευτεροβάθμιο όργανο εκπροσώπησης φορέων Κ.ΑΛ.Ο.- παραθέτει αναλυτικά τα σοβαρά εμπόδια στην άσκηση οικονομικής δραστηριότητας των συνεταιρισμών εργαζομένων.

Οπως ότι «στην Εφορία ακόμα δεν υπάρχει ο κατάλληλος κωδικός για τη συγκεκριμένη νομική μορφή και τα κατά τόπους γραφεία ΕΦΚΑ δεν είναι σε θέση να ανταποκριθούν χωρίς σχετική οδηγία ή εγκύκλιο. Κανείς δεν γνωρίζει με ποια διαδικασία και ποια παραστατικά θα γίνονται οι πληρωμές των μελών-εργαζομένων, παρά τις συνεχείς προφορικές διαβεβαιώσεις ότι τα σχετικά ζητήματα έχουν επιλυθεί. Δυστυχώς διαπιστώνεται ότι οι υπηρεσίες του υπουργείου Οικονομικών και Κοινωνικής Ασφάλισης (ΕΦΚΑ) δηλώνουν παντελή άγνοια περί του νόμου 4430/16 και των αλλαγών που με αυτόν έχουν εισαχθεί».

Ακόμη ένα θέμα είναι με τον ΕΦΚΑ «όπου μετά από πολύ καιρό και με μεγάλη δυσκολία ενέγραψαν τους συνεταιρισμούς εργαζομένων»: Οι Διευθύνσεις (εισφορών, ασφάλισης μισθωτών και ασφάλισης μη μισθωτών) στις οποίες απευθύνθηκαν τους απάντησαν ότι δεν γνωρίζουν τίποτα, ακόμα και για το αν οι αμοιβές των μελών του συνεταιρισμού εργαζομένων υπόκεινται σε ασφαλιστικές κρατήσεις και αναμένουν εγκύκλιο για το αν θα παρακρατούνται με τα ποσοστά των μισθωτών ή των ελεύθερων επαγγελματιών, από ποιους και πού θα αποδίδονται, ενώ «σημαντικότατο πρόβλημα τίθεται στους εργατοτεχνίτες, οι οποίοι με την εγγραφή τους στον ΕΦΚΑ/ΟΑΕΕ χάνουν όλα τα επιδόματα και τις πρόνοιες των εργατοτεχνιτών».

Λόγω της άγνοιας των αρμόδιων υπηρεσιών μάλιστα φοβούνται ότι τα μέλη των συνεταιρισμών εργαζομένων θα κληθούν να πληρώσουν αναδρομικά υπέρογκα ποσά ασφαλίστρων για τους μήνες που ο ΕΦΚΑ δεν ήταν σε θέση να ολοκληρώσει τη διαδικασία, ενώ το ίδιο αυτό διάστημα οι άνθρωποι αυτοί είναι ανασφάλιστοι, χωρίς αυτό να είναι δική τους ευθύνη.

«Με την επιστολή μας προς την αναπληρώτρια υπουργό Κοινωνικής Αλληλεγγύης Ράνια Αντωνοπούλου και τον υφυπουργό Κοινωνικής Ασφάλισης Αναστάσιο Πετρόπουλο ζητάμε να συνεργαστούν οι δημόσιοι φορείς μεταξύ τους και να σταλούν άμεσα οδηγίες και εγκύκλιος προς τις αρμόδιες εμπλεκόμενες υπηρεσίες, σε συνεργασία και με το υπουργείο Οικονομικών για την επίλυση των σημαντικών αυτών προβλημάτων. Η ένταξη της νέας εργασιακής μορφής του μέλους συνεταιρισμού εργαζομένων με τον νόμο 4430/16 είναι κατά τη γνώμη μου η μεγάλη θεσμική καινοτομία του νόμου αυτού. Ηδη πληροφορούμαστε ότι πολλοί συνεταιρισμοί εργαζομένων σκοπεύουν να αλλάξουν νομική μορφή -μετατρεπόμενοι κυρίως σε ΙΚΕ- και αυτό αποτελεί ένα πλήγμα για την προσπάθεια προώθησης της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας» λέει στην «Εφ.Συν.» η αντιπρόεδρος του Συντονισμού, Ελένη Μουγιάκου.

Η Κ.ΑΛ.Ο. έχει ανάγκη από σωστή ψηφιακή παρουσία

[ Aναδημοσίευση από Εφημερίδα των Συντακτών ,Συντάκτης: Αφροδίτη Τζιαντζή]

Ποια είναι η σχέση της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας με το διαδίκτυο;

Αυτή την ερώτηση απευθύναμε στον Δημήτρη Μουζάκη, σύμβουλο ψηφιακής επικοινωνίας και μέλος του DOCK, συνεταιριστικής δομής που παρέχει υποστήριξη σε φορείς Κ.ΑΛ.Ο.

Η απάντησή του οφείλει να μας προβληματίσει: «Ενα πρώτο συμπέρασμα είναι ότι δυστυχώς τα εγχειρήματα ή φορείς Κ.ΑΛ.Ο. δεν έχουν την καλύτερη σχέση με το διαδίκτυο. Είτε το αντιμετωπίζουν με δυσπιστία, είτε, από έλλειψη εξοικείωσης, όταν το χρησιμοποιούν δεν συμμορφώνονται με βασικούς κανόνες του μέσου»

Ψηφιακή βοήθεια

Ο Δημήτρης είναι υπεύθυνος επικοινωνίας της 12μελούς ομάδας του DOCK, που μέσα από τις βασικές του λειτουργίες (infopoint, helpdesk, forum) στηρίζει συνεργατικά εγχειρήματα και τους ανθρώπους που συμμετέχουν σε αυτά, παρέχοντας πληροφόρηση, εκπαιδευτικά προγράμματα, σεμινάρια, εξατομικευμένη συμβουλευτική αλλά και δικτύωση και ανάπτυξη συνεργειών με άλλους φορείς.

Μαζί με τον Σπύρο Τζώρτζη, από την Κο-οπερατίβα Ψηφιακής Επικοινωνίας Sociality, συνδιοργάνωσαν και παρουσίασαν το εργαστήριο «Ψηφιακή Επικοινωνία 1.0» στην 1η Εκθεση Κ.ΑΛ.Ο. του υπουργείου Εργασίας.

Επιλέγοντας την αρίθμηση «1.0», δηλαδή την πρώτη έκδοση ενός προγράμματος, ξεκίνησαν από τα απολύτως βασικά, διόλου όμως αυτονόητα: το βασικό στήσιμο ενός website, η βασική λειτουργία μιας ιστοσελίδας facebook, ποια είναι η στρατηγική ανάπτυξης περιεχομένου, κυρίως στο facebook, και τέλος πώς χρησιμοποιούνται βασικά εργαλεία ψηφιακού μάρκετινγκ, από πλατφόρμες για αποστολή ομαδικών e-mails, όπως η mailchimp, αλλά και εργαλεία στατιστικής ανάλυσης ιστοσελίδων και κοινωνικών δικτύων, που μας δίνουν μια ακριβή εικόνα σε ποιο κοινό απευθυνόμαστε κάθε φορά.

Ποια είναι τα συχνότερα λάθη που κάνουν οι συνεταιριστές στο διαδίκτυο;

«Αυτά που έχουμε παρατηρήσει παρακολουθώντας πολλές ιστοσελίδες συνεταιριστών δεν αφορούν μόνο την Κ.ΑΛ.Ο. αλλά και άλλες επιχειρηματικές δραστηριότητες. Μια πολύ συχνή παρανόηση είναι ότι το facebook δεν είναι μόνο κοινωνικό δίκτυο αλλά και εργαλείο προώθησης. Βλέπουμε λάθη ακόμα και στα πλέον στοιχειώδη. Από το να δημοσιεύονται αναρτήσεις με κεφαλαία γράμματα, που απλώς απαγορεύονται, μέχρι φωτογραφίες σε πολύ χαμηλή ανάλυση, π.χ. το λογότυπο φορέων σε εικονίδια που έχουν μέγεθος γραμματόσημου. Ολα αυτά συσσωρευτικά δημιουργούν αρνητική επίδραση στο κοινό που εν δυνάμει σε παρακολουθεί».

Μια άλλη συμβουλή προς συνεταιριστές είναι «μη συγχέεις το facebook της ΚΟΙΝΣΕΠ με την προσωπική σου ιστοσελίδα».

«Μια ανάρτηση έχει σκοπό να καταλάβει ο άλλος τι θέλεις να πεις και να του δημιουργήσεις μια δεύτερη σχέση με την ανάρτηση. Υπάρχουν πολλοί τρόποι να πεις κάτι. Αυτό που παρατηρείται είναι συχνά ο πιο “τεμπέλικος” τρόπος. Π.χ. να έχει εκδοθεί ένα δελτίο Tύπου και απλά να το αντιγράφεις» μας λέει ο Δημήτρης.

Το «όσο πιο πολύ τόσο πιο καλά» δεν ισχύει στις αναρτήσεις στο facebook. Αντίθετα είναι καλό «να λέμε με όσο το δυνατόν λιγότερα λόγια αυτό που θέλουμε και να το συνοδεύουμε με ένα κατάλληλο εικαστικό».

Ποιος είναι ο ιδανικός ρυθμός αναρτήσεων, ώστε να θεωρείται η σελίδα μας λειτουργική;

«Οι 12 αναρτήσεις τον μήνα είναι το ελάχιστο μίνιμουμ για να μη σταματάει η αλληλεπίδραση με αυτούς που σε διαβάζουν και κάνουν like. Aν δημοσιεύεις με πιο αραιή συχνότητα, ο αλγόριθμος του facebook δεν “μαθαίνει” την ιστοσελίδα σου και χάνεται η σχέση με το κοινό. Ακόμα και ένα μικρό ή πρωτοεμφανιζόμενο συνεταιριστικό σχήμα, που δεν έχει ακόμα συνεχή δράση και ροή ειδήσεων, μπορεί να δημοσιεύει σε τακτά χρονικά διαστήματα περιεχόμενο με βασικές πληροφορίες π.χ. πού βρίσκεται το γραφείο μας, πώς να μας επισκεφτεί κόσμος, τα προϊόντα μας, πού θα τα βρείτε κ.λπ.».

Οσο για τα βασικά εργαλεία ψηφιακού μάρκετινγκ, αυτά μπορούν να βρεθούν ακόμα και χωρίς χρήματα.

Ακόμα και με μια δωρεάν πλατφόρμα wordpress και με μερικά διαδικτυακά tutorial (ηλεκτρονικά μαθήματα) μπορεί να αρχίσει κάποιος να χτίζει μια βασική ιστοσελίδα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα έχει λάθη ή ότι θα είναι εξίσου αποτελεσματική με μία ιστοσελίδα που έχει φτιαχτεί με τη βοήθεια επαγγελματιών, είναι όμως το απαραίτητο πρώτο βήμα.

«Είναι μια κίνηση που με μηδενικό ώς ελάχιστο κόστος πολλαπλασιάζει την αναγνωρισιμότητα ενός εγχειρήματος Κ.ΑΛ.Ο. και το φέρνει σε επαφή με πολύ ευρύτερο κοινό -από ανθρώπους που μας γνωρίζουν για πρώτη φορά, ανθρώπους που είναι ήδη κοντά μας, δημοσιογράφους ώς και πιθανούς χρηματοδότες» καταλήγει ο Δημήτρης.

Η βελτίωση της ψηφιακής εικόνας των συνεργατικών εγχειρημάτων δεν ωφελεί μόνο το κάθε εγχείρημα ξεχωριστά αλλά και την Κ.ΑΛ.Ο. στο σύνολό της, εκτοξεύοντας το μερίδιό της στο διαδίκτυο, εκεί που μεταφέρεται όλο και μεγαλύτερο πεδίο της αγοράς.

 Πληροφορίες

Ko-οπερατίβα Ψηφιακής Επικοινωνίας Sociality

BackToTop