Η ευθύνη των εταίρων, για χρέη ΚΟΙΝΣΕΠ ή Συνεταιρισμού Εργαζομένων

Από την ομάδα του Dock

Με την αλλαγή του θεσμικού πλαισίου που διέπει την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία (Κ.ΑΛ.Ο) με τον νόμο 4430/2016 υπεισέρχονται μία σειρά αλλαγών σε σχέση με τον προηγούμενο νόμο (4019 /2011). Αλλαγές για υφιστάμενες αλλά και νέες επιχειρήσεις που αν και είναι σημαντικές, καμιά φορά τις παραβλέπουν όσοι δραστηριοποιούνται στο χώρο της Κ.ΑΛ.Ο.

Μία από αυτές τις σημαντικές αλλαγές είναι η ευθύνη των εταίρων, για χρέη της ΚΟΙΝΣΕΠ ή  του Συνεταιρισμού Εργαζομένων  (Συν.Εργ.) προς το δημόσιο.

Με τον νόμο 4430 η ευθύνη αμοιβαιοποιείται σε όλα τα μέλη και όχι μόνο σε ένα άτομο. Παύει έτσι ο νόμιμος εκπρόσωπος να είναι ο μοναδικός υπόλογος και όλα τα υπόλοιπα μέλη να μην έχουν καμία ευθύνη για τα χρέη που δημιουργεί ο συνεταιρισμός

Ο νόμιμος εκπρόσωπος μπορεί να εναχθεί (συρθεί) στα δικαστήρια, και αυτός είναι ο Πρόεδρος της Διοικούσας Επιτροπής ή ο διαχειριστής, αναλόγως. Έχει το δικαίωμα να ζητήσει από τα μέλη τις οφειλές που του χρεώθηκαν ως νόμιμου εκπροσώπου, αφού τα μέλη «ευθύνονται έναντί του απεριόριστα και εις ολόκληρον»

Απεριόριστα και εις ολόκληρον σημαίνει πως κάθε μέλος έχει προσωπική ευθύνη για ΟΛΟ το ποσό του χρέους του συνεταιρισμού. Ο νόμιμος εκπρόσωπος έχει επίσης τη δυνατότητα να ζητήσει το σύνολο του ποσού ακόμα και από ένα μόνο μέλος.

Πρακτικά αυτό σημαίνει πώς αν πχ μία ΚΟΙΝΣΕΠ 10 μελών αποκτήσει χρέος προς το Δημόσιο 10.000 ευρώ, αυτό αρχικά θα ζητηθεί από το νόμιμο εκπρόσωπο. Στην συνέχεια ο νόμιμος εκπρόσωπος έχει δικαίωμα να απαιτήσει τα 10.000 από κάθε μέλος της ΚΟΙΝΣΕΠ.

Αυτό μπορεί να γίνει είτε σε ίσα μερίδια των 1.000 ευρώ είτε τα μέλη να συνεννοηθούν μεταξύ τους για να ευνοηθούν πχ με χαμηλότερη εισφορά όσοι αδυνατούν και να συνεισφέρουν περισσότερα όσοι δύναται ή ανάλογα με την αποζημίωση της εργασίας τους που έλαβαν από την ΚΟΙΝΣΕΠ κοκ.

Επειδή όμως η «φτώχεια φέρνει γκρίνια», δεν είναι απαραίτητο ότι τα μέλη της παραπάνω ΚΟΙΝΣΕΠ θα συνεννοηθούν μεταξύ τους, οπότε ο νόμιμος εκπρόσωπος έχει τη δυνατότητα να στραφεί νομικά εναντίον των μελών ή κάποιων μελών της ΚΟΙΝΣΕΠ.

Έχοντας οι ΚΟΙΝ.ΣΕΠ και οι Συν.εργ την εμπορική ιδιότητα, σημαίνει ότι αντιμετωπίζονται από το κράτος σαν οποιαδήποτε άλλη επιχείρηση. Μέχρι λοιπόν να βγει η απόφαση του δικαστηρίου, αν φτάσουν εκεί τα πράγματα, τα μέλη μπορούν να βγάλουν φορολογική ενημερότητα. Που σημαίνει ότι δε χρωστάνε στο κράτος.

Όχι όμως και ο νόμιμος εκπρόσωπος, ο οποίος καταβάλει κανονικά όλο το ποσό και μετά στρέφεται κατά των εταίρων.

Προέκταση της αμοιβαιοποίησης της ευθύνης των εταίρων, είναι ότι οι αποφάσεις των γενικών συνελεύσεων αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα. Το κόστος των αποφάσεων βαραίνει όλα τα μέλη και όχι μόνο τον πρόεδρο ή τον διαχειριστή, αφού έχουν εκτελεστικό ρόλο.

Ικανοποιείται έτσι ένα πάγιο αίτημα του πεδίου για ίσα δικαιώματα και ίσες υποχρεώσεις μελών. Κατ’ αυτήν την άποψη, θα ήταν πολύ άδικο άλλο σώμα να έπαιρνε τις αποφάσεις και άλλοι να πλήρωναν το κόστος της αποτυχίας τους. Παράλληλα, περιορίζεται και η εξουσία του νόμιμου εκπροσώπου. Αφού οι αυξημένες ευθύνες, του προσέδιδαν βαρύνοντα λόγο.


Με το νέο νόμο παραμένει όμως η ιδιότητα του «νόμιμου εκπροσώπου», αφού το κράτος θέλει να έχει απέναντί του ένα φυσικό πρόσωπο.


Στην περίπτωση δόλου των διαχειριστών τα μέλη εξασφαλίζονται επαρκώς από το αστικό, το εμπορικό και το ποινικό δίκαιο.

Για χρέη προς ιδιώτες εξακολουθεί η ευθύνη του εταίρου να περιορίζεται στη συνεταιριστική του μερίδα. Όπως και του νόμιμου εκπροσώπου (πρόεδρος ή διαχειριστής).

Αυτό έχει διπλή ανάγνωση.

Από τη μία διευκολύνεται η συμμετοχή στη ΚΟΙΝΣΕΠ ή Συν.Εργ αφού η πιθανή ζημία ενός μέλους είναι ελάχιστη.

Από την άλλη αποτρέπει ή αυξάνει το κόστος της  πίστωσης (από τράπεζες, προμηθευτές) αφού στην ουσία δεν υπάρχει καμία εξασφάλιση. Εκτός αν συμφωνηθεί κάτι άλλο με τους πιστωτές (πχ προσωπικές εγγυήσεις).

Για την πληρέστερη κατανόηση των παραπάνω παραθέτουμε τα σχετικά εδάφια νόμου 4430 με τις παραπομπές τους.

άρθρο 16 παρ. 5 ν. 4430/2016

Για τις εταιρικές υποχρεώσεις ευθύνεται μόνο η Κοιν.Σ.Επ. με την περιουσία της. Ειδικά, για τις υποχρεώσεις προς το Δημόσιο ο διαχειριστής ή ο πρόεδρος της διοικούσας επιτροπής της ευθύνεται αλληλεγγύως και εις ολοκλήρον με την Κοιν.Σ.Επ. για τις οφειλές της προς το Δημόσιο, σύμφωνα με το άρθρο 31 του Ν. 4321/2015 (Α’ 32), το άρθρο 115 του Ν. 2238/1994 (Α’151) και το άρθρο 4 του Ν. 2556/1997 (Α’ 270) και διατηρεί δικαίωμα αναγωγής κατά των λοιπών μελών της Κοιν.Σ.Επ. Γ ια τις οφειλές προς το Δημόσιο διατηρεί δικαίωμα αναγωγής κατά των λοιπών μελών της Κοιν.Σ.Επ., τα οποία για τις οφειλές του προηγούμενου εδαφίου, ευθύνονται έναντί του απεριόριστα και εις ολόκληρον.

Ευθύνη διοικούντων νομικά πρόσωπα

άρθρο 31 του Ν. 4321/2015 (Α’ 32)

το άρθρο 115 του Ν. 2238/1994 (Α’151)

1. Τα πρόσωπα που είναι διευθυντές, διαχειριστές ή διευθύνοντες σύμβουλοι και εκκαθαριστές των ημεδαπών ανώνυμων εταιριών ή συνεταιρισμών κατά το χρόνο της διάλυσης ή συγχώνευσης τους ευθύνονται προσωπικώς και αλληλεγγύως για την πληρωμή του φόρου που οφείλεται από αυτά τα νομικά πρόσωπα σύμφωνα με τον παρόντα, καθώς και του φόρου που παρακρατείται ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσης τους …..  Τα πρόσωπα που ανα­φέρονται πιο πάνω έχουν δικαίωμα αναγωγής κατά των προσώπων που διατέλεσαν σύμβουλοι. καθώς και μέλη ή μέτοχοι του νομικού Προσώπου κατά το χρόνο της διάλυσης του ως προς τους φόρους που αφορούν σε χρήσεις προγενέστερες από την έναρξη της εκκαθάρισης ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσής τους.

2. Τα πρόσωπα που είναι διευθυντές, διαχειριστές και γενικά εντεταλμένοι στη διοίκηση του νομικού προσώπου. κατά το χρόνο της διάλυσης των λοιπών νομικών προσώπων του άρθρου 101. ευθύνονται προσωπικώς και αλληλεγγύως για την πληρωμή του φόρου που οφείλεται από αυτά το νομικά πρόσωπα σύμφωνα με τον παρόντα, καθώς και των φορών που παρακρατούνται, ανεξάρτητα από το χρόνο βεβαίωσης τους

Έσοδα Ι.Κ.Α

άρθρο 4 του Ν. 2556/1997 (Α’ 270)

4.Οι διατάξεις του άρθρου 115 του ν. 2238/1994 (ΦΕΚ 151 Α ) ‘Περί κύρωσης του Κώδικα φορολογίας εισοδήματος’, που αναφέρονται στην ευθύνη διοικούντων νομικά πρόσωπα, για την καταβολή των φόρων που οφείλουν στο Δημόσιό τα πρόσωπα αυτά, κατά το χρόνο διάλυσης ή συγχώνευσης τους. εφαρμόζονται κατ αναλογία και για την καταβολή των οφειλόμενων στο Ι.Κ.Α. ασφαλιστικών εισφορών.

Κείμενο Συμβολής του Dock στην Πανελλαδική Συνάντηση συνεργατικών εγχειρημάτων, στην Καρδίτσα

Μετά 2 ημέρες πλούσιας συζήτησης,  ύστερα από κάλεσμα 23 συνεργατικών εγχειρημάτων από όλη την Ελλάδα, η Πανελλαδική Συνάντηση συνεργατικών εγχειρημάτων Κ.ΑΛ.Ο ( http://ssecoops.blogspot.gr/) ανανέωσε το ραντεβού της για το καλοκαίρι.

Επόμενος σταθμός η 3η Πανελλαδική Συνάντηση στις 11 Ιουνίου 2017, 10:00 πμ στην Αθήνα (Γεωπονικό Πανεπιστήμιο), στο πλαίσιο του 4ου Πανευρωπαϊκού Συνεδρίου Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας – UniverSSE 2017.(https://universse2017.org)

Κατά τη συμμετοχή μας στην συνάντηση αλλά και στη συζήτηση που συνεχίζεται, συμβάλλαμε στην υπόθεση της πανελλαδική μας δικτύωσης μεταξύ άλλων και με το παρακάτω κείμενο. Το κείμενο αυτό αποτελεί την πρόταση του Dock ως βάση για την κοινή διακύρηξη προκειμένου να διατηρηθεί ο μόνιμος χώρος συνάντησης, συνεργασίας και συζήτησης των διαφορετικών μορφών και οπτικών που συνθέτουν την Πανελλαδική Συνάντηση συνεργατικών εγχειρημάτων Κ.ΑΛ.Ο:

Τα τελευταία 6 χρόνια στην Ελλάδα της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης γινόμαστε μάρτυρες μιας πρωτόγνωρης κινητοποίησης πολιτών και φορέων που δραστηριοποιούνται σε εγχειρήματα της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας. Δίνουν τη δική τους απάντηση προς μια οικονομία των αναγκών μέσα από τη συλλογική δράση, πειραματίζονται με δημοκρατικές πρακτικές, δημιουργούν νέους κοινωνικούς θεσμούς,  προτάσσουν την κοινωνική αλληλεγγύη και αντιστέκονται στην οικονομική και ιδεολογική κυριαρχία της αγοράς.

Eμείς οι συλλογικότητες/εγχειρήματα /φορείς που δραστηριοποιούμαστε στην ΚΑΛΟ και δημιουργούμε ένα χώρο για την ανάπτυξη και την προώθησή της, θα θέλαμε να προσεγγίσουμε την «οικονομία της αλληλεγγύης» με τον ακόλουθο τρόπο:

Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία (Κ.ΑΛ.Ο) είναι:

  • ο χώρος μέσα στον οποίον αναπτύσσονται πολύμορφες πρακτικές  με στόχο να μετασχηματίσουν την οργάνωση  της οικονομίας, της κοινωνίας και των σχέσεών τους όπως τις βιώνουμε σήμερα
  • μια διάσταση της οικονομίας, που βάζει στο κέντρο τον άνθρωπο, την εργασία, τη γνώση, το περιβάλλον για την ικανοποίηση  των ατομικών και κοινωνικών αναγκών. Είναι η οικονομία ( εγχρήματη ή μη ) που υπηρετεί τις ανάγκες μας και όχι το αντίθετο
  • το περιβάλλον που ο κόσμος κινητοποιείται, αμφισβητεί, ενδυναμώνεται, μαθαίνει, διεκδικεί μαζί με άλλους χώρους μια ισότιμη, δίκαιη και συμμετοχική κοινωνία
  • τα καθημερινά αυτά πειράματα στην αλλαγή μοντέλων ανάπτυξης, που χωρίς να ξεκινούν από προκαθορισμένα ιδεολογικά σχήματα  έχουν βαθύτατες κοινωνικές και πολιτικές προεκτάσεις
  • οι σχέσεις που χτίζονται πάνω στο σεβασμό της διαφορετικότητας, στην επικοινωνία, στην αλληλεγγύη, στην ισότητα, τη δημοκρατία
  • το περιεχόμενο στο «εναλλακτικό» μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης, διαμορφώνοντας νέες καταναλωτικές συμπεριφορές,  δίνοντας νέα νοήματα στους όρους βιωσιμότητα, εργασία, κοινά αγαθά, ποιότητα ζωής, συλλογικότητα, περιβάλλον

Η Κ.ΑΛ.Ο. δυναμώνει και αναπτύσσεται μέσα από δικτυώσεις με άλλα εγχειρήματα. Δεν θεωρούμε πως αρκεί να μεγαλώσει αυτόκεντρα ως τομέας, είναι ένας τρόπος λειτουργίας που επιδιώκουμε να εμπνεύσει και να επηρεάσει και άλλους τομείς της οικονομίας.

Μία ενιαία φωνή στην Κ.ΑΛ.Ο δεν είναι εφικτή αλλά ούτε και απαραίτητη, εμείς όμως συντονιζόμαστε για να δημιουργήσουμε ένα χώρο συνεύρεσης, ανταλλαγής πρακτικών, συνεργασιών που θα προωθήσουν την υπόθεση της Κ.ΑΛ.Ο σε όλη την κοινωνία.

Η Κ.ΑΛ.Ο μαζί με άλλα ρεύματα και κινήματα όπως αυτό του Συνεταιριστικού κινήματος, της Ομότιμης παραγωγής, των Κοινών, των Πόλεων σε μετάβαση, του Ελεύθερου λογισμικού,  της Εργατικής αυτοδιαχείρισης, της Αυτάρκειας, της Κοινωνικά υποστηριζόμενης γεωργίας είναι ικανή να βάλει το λιθαράκι της στο χτίσιμο κοινωνικής αλλά και υλικής δύναμης, για μια κοινωνία όπου ο άνθρωπος θα μπαίνει πάνω από τα κέρδη.

Συγκροτούμε το Φόρουμ ως χώρο που:

  • Ομάδες και εγχειρήματα με κοινό όραμα συναντιόνται και δικτυώνονται
  • Ενισχύονται οι συνεργασίες και οι συνέργειες μεταξύ τους έτσι ώστε να ενισχυθεί η αγορά της Κ.ΑΛ.Ο
  • Διαμορφώνονται ομάδες εργασίας για θέματα που αφορούν την Κ.ΑΛ.Ο
  • Συμβάλλει στην ενδυνάμωση της φωνής της Κ.ΑΛ.Ο και στη διαμόρφωση πολιτικών
  • Ενισχύει την ορατότητα του οικοσυστήματος της  Κ.ΑΛ.Ο
  • Συμβάλει στη διάδοση της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας ως μίας επιλογής υπαρκτής για το σύνολο της οικονομίας

Οι βασικές μας αρχές:

  1. Ελεύθερη και εθελοντική συμμετοχή: χωρίς διακρίσεις ή εμπόδια σύμφωνα με τις αξίες και τους σκοπούς του εγχειρήματος.
  1. Δικαιοσύνη – Ισότητα:  Τα εγχειρήματα να προωθούν την κοινωνική δικαιοσύνη και την ισότητα μεταξύ των μελών τους έχοντας το κάθε μέλος μία ψήφο ανεξαρτήτως της οικονομικής τους συμμετοχής.
  2. Εργασιακή ισορροπία: γίνεται προσπάθεια για υπέρβαση της λογικής των εξαρτημένων σχέσεων εργασίας μέσω της ενδυνάμωσης των μελών. Η  προώθησης της συνεργατικής συνείδησης, της συνευθύνης και της οικονομικής δημοκρατίας είναι μια μόνιμη διαδικασία.
  3. Συλλογικό όφελος: Ο στόχος του εγχειρήματος  είναι η παραγωγή οφέλους για το σύνολο των μελών που συμμετέχουν αλλά και για την κάλυψη αναγκών ( οικονομικών/ περιβαλλοντικών/ πολιτιστικών ) της τοπικής κοινωνίας.
  4. Κοινωνική και περιβαλλοντική δέσμευση:  Οι δραστηριότητες των εγχειρημάτων να έχουν σκοπό το κοινωνικό όφελος και όχι το κέρδος. Το κοινωνικό όφελος να πηγάζει από την κύρια δραστηριότητα και να σέβεται τα κοινωνικά, εργασιακά και πολιτικά δικαιώματα.
  5. Αυτονομία στις αποφάσεις:  Τα εγχειρήματα Κ.ΑΛ.Ο είναι αυτόνομα και ελεγχόμενα από τα μέλη τους. Η σύναψη συμφωνιών (των οικονομικών συμπεριλαμβανομένων) με άλλους οργανισμούς γίνονται στο βαθμό που διασφαλίζουν τα παραπάνω.
  6. Δημοκρατική εσωτερική οργάνωση: Το εγχείρημα λειτουργεί στη βάση των αποφάσεων της συνέλευσης η οποία αποτελεί και το αποφασιστικό όργανο του εγχειρήματος. Η ισοψηφία στο δικαίωμα λήψης αποφάσεων, ο έλεγχος του εγχειρήματος από τα μέλη του, ο αυτοέλεγχος των μελών, ο δημοκρατικός σχεδιασμός στον καταμερισμό εργασίας και ο ρόλος της συνεχούς εκπαίδευσης για να διαμορφώνονται οι δυνατότητες για τα παραπάνω είναι βασικές προϋποθέσεις για την εμβάθυνση των δημοκρατικών πρακτικών.
  7. Συνεργασία μεταξύ εγχειρημάτων και διαφάνεια στις συναλλαγές: Προωθείται η συνεργασία και η μόνιμη δικτύωση μεταξύ των φορέων στη βάση της αναδιαμόρφωσης των οικονομικών ροών. Η διάδοση της συλλογικής γνώσης και των πρακτικών είναι βασική προτεραιότητα των δικτυώσεων όπως περαιτέρω στήριξη για την ανάπτυξη του οικοσυστήματος έτσι ώστε να παραμένουν τα εγχειρήματα βιώσιμα και κοινωνικά ανταποδοτικά.